طرح رضایتمندی محصول زندگی دین محور
مقدمه
این طرح سعی دارد مخاطب خود را در جریان معرفی دین اسلام از انسان و جایگاه او در عالم هستی و راههای عملی تحقق مقام خلیفه الله قرار دهد.
از آنجا كه بنظر میرسد مباحث دینی و فعالیتهای مربوط به آن از زاویه تكلیف بر انسانها تحمیل میگردد. و به همین دلیل برخی تصور میكنند انجام آنها كاری دشوار و بعضا طاقتفرسا و بدور از لذت و حظ درونی است. لازم است با نگاهی تازه به این مباحث، انسانها دریابند كه دین یك جریان زلال و جاری در مسیر زندگی انسان از بدو تولد تا نهایت جاودانگی اوبوده و موجب توسعه وجودی او میگردد.
ضرورت انجام طرح:
- لزوم درونی كردن مفاهیم ارزشی و دینی در بین قشر جوان و جاری كردن آنها در زندگی روزمره
- ضرورت بهرهگیری از علوم جدید و یافتههای نوین پژوهشی علمی برای تحقق مفاهیم و آموزههای ارزشمند دینی
- نیاز مبرم فرد به داشتن برنامه علمی مفید و مؤثر برای بهبود زندگی و حصول رضایتمندی از خود
- ضرورت تعامل معانی و مفاهیم بلند دینی و عرفان اسلام با یافتههای جدید علوم رفتاری در ارائه راهكارهای علمی برای یك زندگی سرشار از رضایتمندی و دین محور
مراحل اصلی طرح
این طرح شامل دو مرحله خودشناسی و خودسازی است.
۱- خودشناسی
در مرحله خودشناسی، ابتدا هویت فرد در شش رابطه، انسان با خود، انسان با دیگران، انسان با طبیعت، انسان با ماوراء طبیعت، انسان با تاریخ و انسان با خدا، تعریف شده و فرد پس از آشنایی با این شش مقوله بصورت تدریجی ودر ترمهای متوالی آماده ارتباط خودآگاه با هویت پیوندی خویش در این روابط میگردد.
در هریک از این هویتها، انسان با جهانهای پیچیدهای رو بروست که آشنایی با آنها، موجب آگاهی از عظمت وجودی واحساس کرامت خواهد بود.
به عنوان مثال، انسان در رابطه با خود میتواند با فضاهایی رو به رو گردد که هر یک از جهت وسعت غیر قابل تصور است. اگر این فضاها در ارتباط با خویشتن را به واژه من اضافه نماییم وسعت وجود انسان با تصویر جهان هر یک از آنها غیر قابل تصور خواهد بود. مانند من و بدن، ، من و اراده، من و تکنولوژِی (بسط بدن )، من و انواع هوشهایم (هوش عاطفی، هوش اجتماعی و…. )، من و چهرههایم (چهره جدی، شوخی، رسمی و… ) من و احساسات و عواطف، من و باورها، من و هنر، من و آینده، من و ابدیت، من و وابستگیها، من و لذتهایم، من و دانستنیهایم، من و نقشهایم در زندگی، من و معبودهایم، من و خوراکیهایم، من و قوای ادارکی (حواس، خیال، وهم، عقل، حافظه و… )، من و انگیزهها، من و ارزشها…… تبیین فضای گسترده هر یک از این موارد عظمت دایره وجود انسان را مینمایاند.
در زمینه ارتباط با خداوند و خلق و تاریخ و… نیز با کمک از متون دینی و علمی و عرفانی میتوان شبیه چنین فضاهایی را ترسیم نمود که نهایتاً دانشجو را به بزرگی و کرامت نفس سوق میدهد که در جهتگیری و عملکردش نقش به سزا دارد. این آگاهیها به تدریج و متناسب با برنامههای خودسازی در طول دوره ارائه میگردد.
۲- خودسازی
در این بخش که در عرض خودشناسی تحقق مییابد، هدف طرح رساندن مخاطب به چهار سطح رضایتمندی با بهرهگیری از مدیریت استراتژیک و برنامهریزی است.
هر یک از سطوح رضایتمندی مکمل سطح قبلی میباشد. یعنی در سطح دوم مخاطب با تمریناتی برای تثبیت سطح اول و آشنا شدن با سطح دوم رو به روست، سطح سوم و چهارم نیز استمرار تثبیت سطح یک و دو و ورود به مرحله بعدی است.
اصول حاكم بر طرح
۱-كرامت فرد انسان در سایه هویت پیوندی: این طرح هویت انسان را در چهار محور (ارتباط انسان با خدا، ارتباط با هستی، ارتباط با خود، ارتباط با دیگران) معنادار و منسجم میكند.
۲-محوریت طهارت: در این طرح اقسام طهارت برای انسان كه لازمه معرفت حقایق عالم و قرب به حق تعالی است مورد توجه قرار میگیرد.
اقسام طهارت عبارت است از:
الف- طهارت اعضاء اختیاری از مجموعه افعالی كه بد شمرده شدهاند
ب- طهارت از رذائل اخلاقی
ج- طهارت عواطف
د- طهارت خیال از امور غیر شریف
۳- در این طرح از مرابطه، مشارطه، مراقبه، محاسبه و ارزیابی كه از اصول مهم خودسازی است جهت درونی نمودن مفاهیم دینی و تحول بخشی به اعمال، افكار و روحیات بهرهگیری میشود.
۴- بكارگیری فن برنامهریزی و مدیریت استراتژیك: با فراگیران كل مراحل این طرح را در قالب مدیریت استراتژیك طی خواهند نمود.
۵- انعطافپذیری: چون هر فرد د این طرح در هر مرحله باید وضعیت موجود خود را در آن مرحله سنجیده و وضعیت مطلوب را مطابق ذوق خود حدسزده و برای رسیدن به آن برنامهریزی كند لذا این طرح به نسبت علاقه و استعداد و وضعیت موجود هر فرد انعطاف عملی دارد.
۶- پذیرش ضرورت زمان و تمرین: همینطور كه هر مهارتی احتیاج به تمرین و زمان خاصی دارد رهپویان این طرح نیز باید صبوری تحقق تحول را در زمان لازم بپذیرند.
۷- در این طرح با انگیزه راهیابی به راه حلهای ساده و عملی از قابلیتهای علوم تربیتی برای درونی نمودن مفاهیم و نهادینه كردن باو رها و رفتارهای دینی بهرهبرداری میشود.
۸- در هر مرحله از طرح تمام مراحل قبلی باضافه مرحله جدید به تمرین گذاشته میشود. موجب استمرار دراندیشیدن به برنامه زندگی و تعیین هدف و مترصد فرصتهای طلایی بودن میگردد.
۹- ارزیابی مكرر از مخاطب و ارائه بازخورد
ویژگیهای این طرح
۱- هویت بخشی به انسان و بهرهگیری از عطر خوش معنویت و اخلاق
۲- بر خلاف روشهای معمول كه دینداری و خودسازی را امری مشكل و بعضا ً محال تصویر میكنند با سوق دادن همه فعالیتهای روزمره به عمل صالح تحول فرد را از انسان عادی به انسان دین مدار و موحد بسیار شیرین و آسان مینماید.
۳- در این طرح رویكرد به دین از منظر رضایتمندی پرورش و توسعه انسان است به جای رویكرد حس تحمیل.
۴- مخاطب طرح عمیقا” درك میكند كه این او نیست كه با انجام اعمال و تكالیف دینی بر دین منت دارد بلكه این دین است كه با طراحی روش زندگی بر مبننای نیازهای حقیقی او را به كمال مطلوب میرساند.
۵- با شناسایی مرز صفاتی كه ظاهراً همپوشانی دارند(تحمل، صبر و پایداری) یا ظاهراً تضاد دارند (اقتدار –مهربانی) و مصادیق هر یك از صفات و حركت در متصف شدن به صفات انسانی میگردد.
۶- پرورش انسانی كه با حداكثر بهرهگیری از زمان حال خویش تا ابدیت پیوندی منطقی برقرار نماید.
۷- اصلاحات و توسعه درونی را از سطح زندگی عادی و روزمره آغاز میكند و بتدریج وارد معنویات و زندگانی دینی گردیده و تا مرحلهای قابل توجه و فراگیر پیش میرود.
۸- به جهت قابلیت ارائه طرح دردورههای متوالی به طور مستمر رهپویان درگیر طرح بوده و این امر موجب استمرار دراندیشیدن به برنامه زندگی، تثبیت و نهادینه شدن آموزهها، جهتگیریهای وجودی، ملكات رفتاری و اخلاقی میگردد.
۹- تحقق اهداف این طرح تنها به پیروان مكتب اسلام منحصر نمیگردد چون اهداف این طرح منطبق با اهداف كلیه ادیان توحیدی است.
چشم انداز آینده
انسان پرورش یافته شده از طریق این پروژه، پس از طی مسیر در طول چهار سال، انسانی خواهد شد:
- انسانی هدفمند و دارای ارتباطی معنادار با خود، هستی، خداوند
- دارای تواناییهای فردی قابل توجه و مهارتهای ارزشمند روابط خانوادگی و اجتماعی
- تا حد مطلوبی متصف به فضائل اخلاقی و دارای كرامت نفسانی
- سرشار از عشق به خدا، محبت و صمیمیت و صداقت نسبت به انسانها
- و بالاخره انسانی كه مفهوم عبودیت را درك كرده و در سیر الی الله حضوری موفق در صحنههای فردی، خانوادگی و اجتماعی خواهد داشت.
دیدگاهتان را بنویسید